Fotoğraf çektirdiğinizde hangi kullanım haklarını alırsınız?
Aynı fotoğrafçıya aynı gün ücretiyle iş veren iki şirket, birbirinden çok farklı kullanım hakları alabilir. Farkı çekim değil, lisans belirler. Fotoğrafları kimin, nerede, ne kadar süreyle ve hangi amaçlarla kullanabileceği bu belgede yazılıdır. Kurumsal bir çekimde satın aldığınız işin kapsamını yalnızca çekim günüyle değerlendiremezsiniz.
Bu rehberde İspanya'da fotoğraf çektirirken kullanım haklarının nasıl belirlendiğini anlatıyoruz. Sözleşmede eksik bırakılan konularda kanun hangi kuralları uygular? TKM Photo'nun lisansları neleri kapsar? Amacımız, satın alma, pazarlama ve hukuk ekiplerinizin aynı kapsam üzerinden çalışmasıdır.
Kullanım lisansının beş temel başlığı
Birleşik Krallık'taki Association of Photographers rehberlerinden Alman mahkemelerinin görsel kullanım haklarını değerlendirirken yararlandığı MFM tablolarına kadar, Avrupa'daki uygulamalarda aynı beş başlık öne çıkar:
- Mecra. İnternet sitesi ve sosyal medya, şirket içi raporlar ve sunumlar, basılı yayınlar, fuarlar ve ücretli reklamlar ayrı kullanım alanlarıdır. Lisans, fotoğrafların hangilerinde yayımlanabileceğini belirtir.
- Bölge. Kullanım tek bir ülkeyi, bir bölgeyi veya tüm dünyayı kapsayabilir. İspanya pazarına yönelik lansmanla küresel kampanya aynı lisansı gerektirmez.
- Süre. Lisans belirli bir dönemle sınırlı veya süresiz olabilir. Kurumsal arşivde süresiz kullanım, tek kampanya dönemi için verilen haktan daha geniştir.
- Münhasırlık. Fotoğrafçının aynı görüntüleri başka bir şirkete lisanslayıp lisanslayamayacağını belirler. Münhasırlık varsayılmaz; açıkça yazılması gerekir.
- Devredilebilirlik. Fotoğrafları ana şirkete, bağlı ortaklığa, franchise ortağına veya görüntüde yer alan tedarikçiye aktarma hakkını düzenler. Aksi kararlaştırılmadıkça bu hak verilmiş sayılmaz.
Bu beş başlığı açıklayan teklifleri birbiriyle karşılaştırabilirsiniz. Yalnızca toplam bedel ve çekim günü ücreti yazan bir teklifte ise ödemenin hangi hakları kapsadığı henüz belli değildir.
Sözleşmede yazmayan konulara İspanya hukuku nasıl yaklaşır?
Burada fotoğrafçı olarak çalışma biçimimizi açıklıyoruz; hukuki danışmanlık vermiyoruz. Sözleşmenizin değerlendirmesini kendi hukuk ekibiniz yapmalıdır.
İspanya'nın fikrî mülkiyet mevzuatı, yazılmamış veya belirsiz bırakılmış hakları dar yorumlar. Süre belirtilmemişse hak devri beş yılla sınırlıdır. Bölge belirtilmemişse devrin yapıldığı ülkeyle sınırlıdır. Kullanım biçimleri açıkça yazılmamışsa yalnızca sözleşmenin amacından zorunlu olarak doğan kullanımlar kapsama girer. Münhasırlık açıkça kararlaştırılmalıdır. Dosyaların elinizde bulunması ise tek başına kullanım hakkı vermez.
Önemli bir istisna reklam amacıyla sipariş edilen işlerdir. İspanya'nın reklam mevzuatına göre, aksi kararlaştırılmadıkça bu işlerdeki mali hakların sözleşmede öngörülen amaçlar için reklamverene devredildiği kabul edilir.
Her iki tarafın da bu varsayılan kurallara güvenmek yerine kapsamı yazması gerekir. Sözleşmede yer almayan bir hakkı var saymak, taraflardan birinin planlarını boşa çıkarabilir. Tek sayfalık açık bir lisans belgesi bu belirsizliği ortadan kaldırır.
TKM Photo'nun standart lisansı neleri kapsar?
Standart modelimizde, günlük kurumsal ihtiyaçlar için ayrıca pazarlık gerektirmeyen, geniş fakat sınırları belirli bir lisans ücrete dahildir:
- Çekimi sipariş eden şirket, fotoğrafları kendi kurumsal pazarlama ve iletişiminde dünya genelinde kullanabilir. İnternet sitesi, sosyal medya, şirket içi iletişim, halkla ilişkiler, sunumlar ve basılı yayınlar bu kapsamdadır.
- Ajanslarınız, sizin adınıza ve sizin projelerinizde çalışırken görüntüleri kullanabilir.
- Lisans münhasır değildir ve üçüncü taraflara devredilemez. Aynı projede yer alan diğer şirketler kendi kullanımları için ayrı lisans alır.
- Genişletilmiş münhasırlık, reklam amaçlı kapsamlı kullanım hakları ve tam hak devri ayrıca ücretlendirilir. Koşulları çekimden önce yazılı kararlaştırılır.
Her teslimde lisans verilen şirketi, mecraları, bölgeyi ve süreyi belirten kısa bir belge sunuyoruz. Mağaza ve marka lansmanı çekimlerinde geniş ticari kullanım lisansını baştan teklif bedeline dahil ediyoruz; bu görüntüler yayımlanmak için üretilir. Endüstriyel ve mimari çekimlerde ise lisans teklifte ayrı bir kalemdir. Aynı kare şirket içi denetim raporunda da küresel kampanyada da kullanılabilir; bu iki kullanımın kapsamı aynı değildir.
Aynı projedeki diğer şirketler fotoğrafları kullanabilir mi?
Endüstriyel ve mimari projelerde görüntülere çoğu zaman birden fazla şirket ihtiyaç duyar. Çekimi yatırımcı sipariş eder; mimar ödül başvurusu, ana yüklenici internet sitesi, ürün üreticisi de vaka çalışması için aynı kareleri ister. Sektördeki standart uygulama, her şirketin kendi kullanımını lisanslamasıdır. Bizim fiyatlandırmamızda bu lisansın bedeli, yeni bir çekimin maliyetinin yalnızca bir bölümüdür.
Bu ihtiyacı teklif aşamasında konuşmak en uygun yoldur. Projedeki başka şirketler de fotoğrafları kullanacak mı? İkinci ve üçüncü kullanıcıları çekimden önce belirlemek, üretim maliyetini paylaşma imkânı verir. Her taraf için sonradan ayrı lisans almaktan daha ekonomik olur.
RAW dosyalar ve proje arşivi
RAW dosyalar standart teslimata dahil değildir. Profesyonel fotoğraf üretiminde yaygın uygulama budur. RAW, bitmiş fotoğrafın üretildiği dijital negatiftir. Renk ve rötuş kararları henüz verilmediği için dosyanın kendisi nihai kaliteyi temsil etmez. Size, kullanacağınız mecralara uygun formatlarda, internet ve baskı çözünürlüklerinde işlenmiş fotoğrafları teslim ediyoruz.
Post prodüksiyonu kendi ekibiniz yapacaksa kaynak dosyaları ücretli ek hizmet olarak teslim edebiliriz. Bu seçeneği teklif aşamasında veya daha sonra kararlaştırabiliriz. Standart teslimattan farklı bir iş kapsamı olduğu için ayrıca fiyatlandırılır. Koşulları RAW dosya teslimi sayfamızda bulabilirsiniz.
Teslim ettiğimiz projeleri düzenli arşivimizde saklıyoruz. Aylar sonra ek karelere ihtiyaç duyarsanız veya projeye sonradan katılan bir şirket kendi lisansını isterse yeniden çekim yapmadan görüntülere ulaşabiliriz. Arşivdeki mevcut fotoğrafların kullanımı için görsel lisanslama sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Brifingde hangi bilgileri vermelisiniz?
Doğru teklif almak için lisans metni hazırlamanız gerekmez. Brifingde şu beş soruyu yanıtlamanız yeterlidir:
- Lisans hangi şirket adına düzenlenecek? Fotoğrafları yayımlayacak bağlı ortaklıklar veya bir ana marka var mı?
- Hangi mecralarda kullanılacak? Yalnızca internet ve sosyal medya mı; şirket içi raporlar, basılı yayınlar, fuarlar veya ücretli reklamlar da var mı?
- Hangi pazarları kapsayacak? İspanya, Avrupa veya tüm dünya mı?
- Ne kadar süreyle kullanılacak? Münhasır olması gereken bir kullanım var mı?
- Projede yer alan başka bir şirket de kendi lisansını isteyecek mi?
Bu yanıtlarla lisansı tek paragrafta açıkça yazabiliriz. Teklif gerçek ihtiyacınızı karşılar; iki yıl sonra kullanım kapsamında bir boşlukla karşılaşmazsınız.
Madrid'de veya İspanya'nın başka bir bölgesinde çekim planlıyorsanız üretim sürecini endüstriyel fotoğraf ve mağaza fotoğrafçılığı sayfalarımızda bulabilirsiniz. Lisansla ilgili sorularınızı teklif hazırlanmadan önce de konuşabiliriz.